Οι συνηθέστερες χειρουργικές παθήσεις της περιοχής του πρωκτού και του περινέου είναι η κύστη κόκκυγα, οι αιμορροΐδες, η ραγάδα του δακτυλίου, το παραεδρικό απόστημα και το παραεδρικό συρίγγιο. Είναι παθήσεις ιδιαίτερα συχνές, που απασχολούν ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού. Οι παθήσεις αυτές, αν και ενώ δεν είναι απειλητικές για τη ζωή των ασθενών, προκαλούν συχνά σε αυτούς πολύ έντονα και ενοχλήματα, ενώ η ανατομική τους εντόπιση τις καθιστά ιδιαίτερα ενοχλητικές και δύσκολα ανεκτές, ειδικά από τους νέους και δραστήριους ασθενείς. Οι παθήσεις αυτές αρκετά συχνά συνυπάρχουν, είναι δε δυνατό να αντιμετωπιστούν σε ένα χειρουργικό χρόνο από εξειδικευμένες χειρουργικές ομάδες με τις αρχές της ελάχιστα παρεμβατικής χειρουργικής, προσφέροντας οριστική λύση σε σύνθετα προβλήματα.

Κύστη κόκκυγα

Με τον όρο κύστη κόκκυγα χαρακτηρίζουμε μία χρόνια φλεγμονή του δέρματος της μεσογλουτιαίας πτυχής, όπου δημιουργείται από διείσδυση τριχών μέσα στο δέρμα, προκαλώντας μ΄ αυτόν τον τρόπο ένα χρόνιο απόστημα της περιοχής.

Εμφανίζεται συχνότερα σε νέους και κυρίως ασθενείς με έντονη τριχοφυΐα. Η συχνότητα δε αυξάνεται σε ασθενείς που είναι υπέρβαροι.

Συνήθης συμπτωματολογία

Εκδηλώνεται αρχικά ως μια επώδυνη διόγκωση, που αργότερα μεταπίπτει σε χρόνιο απόστημα με εκροή δύσοσμου πυο-αιματηρού περιεχομένου.

Η νόσος χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις, ενώ σε κάθε επεισόδιο η έκταση της βλάβης αυξάνεται, καταστρέφοντας όλο και περισσότερο τον περιβάλλοντα υγιή ιστό.

Θεραπεία κύστης κόκκυγος

Η θεραπεία είναι αποκλειστικά χειρουργική. Ο χειρουργός εκτελεί ολική εκτομή του αποστήματος και των γύρω απ΄ αυτό συριγγίων. Η επέμβαση γίνεται με τοπική αναισθησία και συνήθως απαιτείται ολιγόωρη νοσηλεία.

Η επέμβαση εκτελείται με τη χρήση τόσο των κλασικών μεθόδων, όσο κα με την εφαρμογή Laser και ραδιοκυμάτων. Κατά τη μετεγχειρητική περίοδο εκτελούνται συχνές αλλαγές, ώστε να διατηρηθεί καθαρό το τραύμα και να επουλωθεί τελικά σε διάστημα περίπου 2-3 εβδομάδων.

Η επιτυχής έκβαση (χωρίς υποτροπές), ο μετεγχειρητικός πόνος και η χρονική διάρκεια της επούλωσης εξαρτώνται άμεσα από τις χειρουργικές τεχνικές που εφαρμόζονται από το θεράποντα, παρουσιάζοντας μάλιστα μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των διαφόρων “χειρουργικών σχολών”.

Σήμερα μπορούμε να πούμε με ασφάλεια, πως σε αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν, η κύστη κόκκυγα μπορεί και πρέπει να αντιμετωπίζεται ανώδυνα και με μικρή περίοδο μετεγχειρητικής επούλωσης.

Τα σύγχρονα εργαλεία και τεχνικές που μέσα στα χρόνια έχουν τελειοποιηθεί μας δίνουν την δυνατότητα να προσφέρουμε στον ασθενή οριστική θεραπεία με το ελάχιστο μετεγχειρητικό πόνο και δραστική μείωση της μετεγχειρητικής διάρκειας.

Αιμορροΐδες

Οι αιμορροΐδες εμφανίζονται στην περιοχή του πρωκτού και αποτελούν φυσιολογικό ανατομικό στοιχείο. Είναι ουσιαστικά ένα δίκτυο από αιμοφόρα φλεβικά αγγεία που μεταφέρουν αίμα σε όλη την περιοχή του πρωκτικού σωλήνα. Τα σύμπλεγμα αυτό των αγγείων ονομάζεται “αιμορροϊδικό πλέγμα” και κατά την διάρκεια της αφόδευσης διογκώνεται και δρα σαν προστατευτικό μαξιλάρι, στην περιοχή του σφιγκτήρα – δακτυλίου, ο οποίος εξασφαλίζει την εγκράτεια κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά και επιτρέπει την έξοδο των κοπράνων κατά την αφόδευση. Συμπτώματα εκδηλώνονται όταν οι αιμορροΐδες διογκωθούν και οι ιστοί που τις συγκρατούν στη θέση τους χαλαρώσουν, με αποτέλεσμα αυτές να προβάλλουν κάτω από τον πρωκτικό δακτύλιο.

Όλοι σχεδόν οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια της ζωής τους θα αντιληφθούν την ύπαρξη των αιμορροΐδων, ενώ το ένα τρίτο απ΄ αυτούς θα χρειαστεί θεραπευτική παρέμβαση για την ανακούφιση από τα συμπτώματα που αυτές προκαλούν. Οι αιμορροΐδες διακρίνονται σε εσωτερικές και εξωτερικές ανάλογα με το από πού εξορμούνται και το αν προβάλουν επί τα εκτός του σφικτήρα. Επίσης, με βάση το μέγεθος και την προβολή τους από το σφικτήρα ταξινομούνται από το φυσιολογικό του 1ου βαθμού, έως τον 4ο βαθμό που αυτές προβάλουν μόνιμα εκτός του σφικτήρα και δεν ανατάσσονται με την άσκηση εξωτερικής πίεσης.

Παράγοντες που προδιαθέτουν στην εμφάνιση των αιμορροΐδων είναι:

  • Δίαιτα με χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες
  • Καθιστική ζωή
  • Αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης (π.χ. παχυσαρκία, βαριά χειρονακτική εργασία)
  • Εγκυμοσύνη
  • Χρόνια δυσκοιλιότητα ή παροδική διάρροια
  • Φάρμακα που προκαλούν είτε δυσκοιλιότητα ή διάρροια
  • Κληρονομικότητα

Τα συνήθη συμπτώματα των αιμορροΐδων είναι τα εξής:

  • Πόνος στην περιοχή του πρωκτού
  • Αιμορραγία
  • Χαλάρωση του σφικτήρα με ήπια ακράτεια και έκκριση βλέννας
  • Τοπικός ερεθισμός με κνησμό
  • Τοπική διόγκωση και προβολή

Θεραπεία αιμορροϊδοπάθειας

Συντηρητική αγωγή: Η συντηρητική – μη χειρουργική αντιμετώπιση στοχεύει στην εξάλειψη των συμπτωμάτων (κνησμός, καύσος, αιμορραγική ή βλεννώδης έκκριση, πόνος) και όχι των αιμορροΐδων. Περιλαμβάνει την καλή υγιεινή της πρωκτικής και περιπρωκτικής χώρας και αποφυγή της δυσκοιλιότητας με την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε στερεό υπόλειμμα. Σε περίπτωση φλεγμονής χορηγούνται τοπικές αντιφλεγμονώδεις αλοιφές, καθώς και φλεβοτονικά φάρμακα, που διευκολύνουν την απορροή του αίματος από την περιοχή.

Χειρουργική αντιμετώπιση: Η χειρουργική θεραπεία συστήνεται σε περιπτώσεις που τα ενοχλήματα υποτροπιάζουν και είναι η μόνη που μπορεί να εξαφανίσει τις αιμορροΐδες, μαζί με τα συμπτώματα φυσικά.

Οι τεχνικές που συνήθως εφαρμόζονται είναι οι ακόλουθες:

Αιμορροϊδεκτομή με Laser, ραδιοκύματα ή υπερήχους.

Αποτελεί τη μετεξέλιξη των κλασικών αιμορροϊδεκτομών (τεχνικές Milligan-Morgan ή Ferguson) και είναι μια ριζική, αλλά και σχετικά επώδυνη επέμβαση, κατά την οποία αφαιρούνται όλες οι διογκωμένες αιμορροΐδες στο επίπεδο του σφικτήρα και στη συνέχεια το δέρμα του πρωκτού συγκλείεται.

Αιμορροϊδεκτομή κατά Longo.

Με την τεχνική αυτή οι αιμορροΐδες δεν αφαιρούνται στο επίπεδο του πρωκτού, αλλά με τη βοήθεια ενός ειδικού συρραπτικού μηχανήματος διακόπτεται η αιμάτωσή τους σε βάθος 7 περίπου εκατοστών και συγχρόνως έλκονται προς τα έσω. Συνοδεύονται από μικρό μετεγχειρητικό πόνο, αφού δεν τραυματίζουν την περιοχή του σφικτήρα.

Αιμορροϊδεκτομή απαγγείωσης αιμορροϊδικών αρτηριών THD και HAL.

Με τις τεχνικές αυτές (Διαπρωκτική Απολίνωση των Αιμορροϊδικών Αγγείων – Transanal Hemorrhoidal Dearterialization) απολινώνονται οι κύριες αιμορροϊδικές αρτηρίες με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Η τεχνική αυτή είναι αναίμακτη, ελάχιστα τραυματική, χωρίς επιπλοκές, σύντομη και επιτρέπει στον ασθενή να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες το αργότερο σε μία ημέρα. Η διαπρωκτική απολίνωση των αιμορροϊδικών αγγείων και αιμορροϊδοπηξία είναι μια μέθοδος που απαλλάσσει τον ασθενή από τα προβλήματα των αιμορροΐδων χωρίς τομές και χωρίς τον πόνο και τις επιπλοκές των κλασσικών μεθόδων, ενώ παράλληλα εξαλείφει το μεγάλο πρόβλημα της πρόπτωσης των αιμορροϊδικών όζων.

Η ελάχιστη κάκωση της περιοχής, η αναίμακτη διαδικασία και ο μικρός μετεγχειρητικός πόνος, την καθιστούν ως μέθοδο εκλογής για την αντιμετώπιση των αιμορροΐδων.

Ραγάδα δακτυλίου

Είναι μία γραμμοειδής, επώδυνη διάβρωση του πρωκτικού σωλήνα που εκτείνεται μέχρι τις ίνες του έσω σφιγκτήρα του πρωκτού. Εμφανίζεται τόσο στους άνδρες, όσο και στις γυναίκες. Η ραγάδα εκδηλώνεται με πολύ ισχυρό πόνο αμέσως μετά τη κένωση (σαν σχίσιμο ή κάψιμο), ο οποίος μπορεί να διαρκέσει αρκετές ώρες, ενώ κάποιες φορές συνοδεύεται από αιμορραγία.

Κύριος παθογενετικός παράγοντας θεωρείται ο τραυματισμός του δέρματος του πρωκτού κατά τις κενώσεις (ιδίως σε περιπτώσεις χρόνιας δυσκοιλιότητας), σε συνδυασμό με υπερτονία του σφιγκτήρα του πρωκτού. Σπανιότερα οφείλεται σε κακή επούλωση χειρουργικών τραυμάτων ή σε τοπικούς τραυματισμούς της περιοχής. Η φαρμακευτική θεραπεία με υπακτικά και τοπικές αλοιφές τις περισσότερες φορές αποτυγχάνει και καθίσταται απαραίτητη η χειρουργική αντιμετώπιση.

Η χειρουργική θεραπεία γίνεται με τη χρήση Laser ή ραδιοκυμάτων από εξειδικευμένο χειρουργό, μέθοδοι που επιτρέπουν την αναίμακτη αντιμετώπιση της ραγάδας. Εκτός από την εκτομή της ραγάδας γίνεται και μερική πλάγια έσω σφιγκτηροτομή, η οποία καταργεί τον χρόνιο σπασμό του σφικτήρα, διευκολύνει την ταχεία επούλωση και συμβάλει στην αποφυγή των υποτροπών. Η επέμβαση είναι σύντομη και ο ασθενής επιστρέφει στην καθημερινότητά του την επόμενη ημέρα.

Παραεδρικό απόστημα

Το παραεδρικό απόστημα δημιουργείται όταν σχηματιστεί μια μικρή ρήξη του αυλού του τελικού τμήματος του εντέρου κοντά στον πρωκτό. Αποτέλεσμα αυτού είναι η δημιουργία μιας σηπτικής συλλογής τοπικά , η οποία εξελίσσεται άμεσα σε απόστημα. Εκδηλώνεται με έντονο πόνο, πυρετό, ερυθρότητα και συλλογή πύου στην περιοχή γύρω από τον πρωκτό και είναι αποτέλεσμα οξείας και έντονης μικροβιακής φλεγμονής.

Αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά είναι δυνατό να οδηγήσει σε συρίγγιο ή και σε γάγγραινα της περιπρωκτικής περιοχής. Η θεραπεία του παραεδρικού αποστήματος είναι αποκλειστικά χειρουργική και περιλαμβάνει τη διάνοιξη και ευρεία παροχέτευσή του.

Παραεδρικό συρίγγιο

Το παραεδρικό συρίγγιο είναι η επικοινωνία μεταξύ του εντέρου (εσωτερικό στόμιο) και του δέρματος, η οποία συνήθως εκδηλώνεται με εκροή πύου από το εξωτερικό του στόμιο (δερματικό στόμιο). Εμφανίζεται σχεδόν πάντα σε έδαφος παραεδρικού αποστήματος που δεν αντιμετωπίστηκε εξαρχής ικανοποιητικά. Με τη χρονιότητα παρατηρούνται επίσης κνησμός της περιοχής, καθώς και δερματικές αλλοιώσεις οφειλόμενες στην πυώδη έκκριση.

Η θεραπεία του συριγγίου είναι πάντοτε χειρουργική και περιλαμβάνει την πλήρη αναγνώριση της πορείας του συριγγίου, με εκτομή τόσο του έσω και έξω στομίου, όσο και της ενδιάμεσης πορείας αυτού. Ειδική μέριμνα πρέπει να δοθεί στη διατήρηση του σφικτήρα, ώστε να αυτός να μην καταστραφεί κατά την εκτομή του συριγγίου και να διατηρηθεί η πλήρης εγκράτειά του.